Xəbərlər

From Leave No Trace to Leave It Better: Regenerativ biznes üçün liderin yol xəritəsi

Bu həftəsonu skautlarla birlikdə düşərgədə idik — qış üçün kabinlərə keçməzdən əvvəl çadırlarda son gecələrimiz. İki yeni gənc ilk dəfə düşərgəyə qatılmışdı: düyün bağlamağı, od qalamağı və açıq havada yemək bişirməyi öyrəndilər.

Düşərgəyə çatanda gördüm ki, ocaq yeri köhnə, soyumuş kül ilə doludur. Yeni od qalamaq mümkün deyildi. Ona görə də külü təmizlədim, düzgün şəkildə utilizasiya etdim və düşərgəni tərk edərkən təbiətə aid olmayan hər şeyi özümüzlə apardıq.

Bu kiçik addım liderlər üçün böyük dərsdir: sadəcə zərər verməmək kifayət deyil — biz miras aldığımız problemi də təmizləməli və yeri əvvəlkindən daha yaxşı vəziyyətdə tərk etməliyik.

Daha çoxu üçün bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Dayanıqlılıq və regenerasiya: fərq nədədir və niyə vacibdir?

Skautluqdan öyrəndiyim “Leave No Trace” prinsipləri — planlama, tullantıların düzgün idarəsi, təbiətə hörmət — ömürlükdür. Biznesdə isə illərlə “zərər vermə” anlayışını siyasət və hesabatlara çevirmişik. Bu dayanıqlılıqdır və vacibdir, amma yetərli deyil.

Bu günün dünyası regenerasiya tələb edir:
etibarı bərpa etmək, ekosistemləri sağaltmaq, bacarıqları yenidən qurmaq və insan, planet və rifah üçün müsbət dəyər yaratmaq.

Üstəlik, bu, yaxşı biznesdir. Sistemi bütöv şəkildə dizayn etdikdə, çox vaxt həm tullantını, həm də xərci azaldırsan. Böyük və ağıllı dəyişikliklər çox zaman xırda optimizasiyalardan daha sərfəli olur.

Liderlik üçün “Leave No Trace” prinsiplərinin biznesə tərcüməsi

Əvvəlcədən planla → Təsirləri qabaqcadan düşün
Ssenari analizi apar, resurs və riskləri yalnız büdcə ilə yox, insan və planet prizmasından da qiymətləndir.

Davamlı səthlərdə hərəkət et → Davamlı platformalar qur
Standartlara, uyğunluğa və uzunömürlü sistemlərə üstünlük ver.

Tullantını düzgün idarə et → Tullantını dizayndan çıxar
Məhsulun, obyektin və hətta datanın “ömür sonu” planını əvvəlcədən düşün.

Tapdığını olduğu kimi saxla → Sosial və təbii kapitalı qoru
Cəmiyyətləri və ekosistemləri zəiflədən istismarçı yanaşmalardan uzaq dur.

Ocaq təsirini minimuma endir → Enerji sərfiyyatını düzgün ölç
Səmərəlilik birinci prioritet olmalıdır.

Canlılara hörmət et → Canlı sistemləri qoru
Təchizat zəncirində məcburi əmək, meşələrin qırılması, greenwashing üçün sıfır tolerantlıq.

Digərlərinə qarşı diqqətli ol → Ortaq dəyər yarat
İcma ilə səmimi münasibət, ədalətli rəqabət və təhlükəsizlik əsas prinsipdir.

“Kül testi”: sənin ocaq yerində nə var?

Bir çox təşkilat keçmişdən belə “kül” miras alır:

• Köhnəlmiş sistemlər və səmərəsiz proseslər

• Təchizat zəncirində gizli risklər

• Yerinə yetirilməmiş öhdəliklər və etibar boşluğu

30 günlük yanaşma:

1. Görünməyəni görünən et

2. Əvvəl təmizlə (ləğv et, bərpa et, yenidən istifadə et)

3. Sonra ağılla “od qala”

Bu, riski azaldır, resurs açır və regenerativ investisiyalara yer yaradır.

Uyğunluqdan töhfəyə doğru

Regenerasiya üçün çərçivələr kömək edir. Məsələn:

P5 – məhsul, proses, insanlar, planet və rifahı birlikdə qiymətləndirir

İkiqat materiallıq – biznesə təsir edən risklərlə biznesin dünyaya təsirini eyni vaxtda görməyə imkan verir

Bu yanaşmalar səni “daha az pis”dən xalis müsbət dəyər yaradan təşkilata çevirir.

Son söz

Biznes də bir düşərgə kimidir. Müştərilər gəlir, icmalar yaxınlıqda yaşayır, komandalar dəyişir. Hamımız eyni yolu paylaşırıq.

Əgər:

• qabaqcadan planlayırıqsa,

• izimizi minimum edirsəksə,

• tullantını idarə ediriksə,

• dəyərli olanı qoruyuruqsa,

biz sadəcə zərər vermirik — inkişaf üçün şərait yaradırıq.

Bu regenerasiyadır.
Bəzən isə sadəcə külü təmizləyib, kiçik, səmərəli bir od qalamaqdır.

Gəlin elə liderlik edək. Gəlin, yeri daha yaxşı tərk edək.

Joel Carboni, 2025
Original məqalə üçün: GPM GLOBAL
Dayanıqlı layihə menecmenti haqqında daha çox öyrənmək üçün www.greenpm.az – a daxil olun

11.02.2026