Xəbərlər

Kanban vs Scrum: Fərqlər, üstünlüklər və necə seçim etməli?

Ən son “State of Agile” sorğusuna görə, komandaların 71%-i Agile metodologiyalarından istifadənin çatdırılmanı sürətləndirdiyini bildirir. Amma bir məsələdə tam razılıq yoxdur: Kanban daha yaxşıdır, yoxsa Scrum?

Yüksək səviyyədə fərq belədir:

Kanban – tapşırıqları vizual lövhə (fiziki və ya rəqəmsal) üzərindən izləyən, davam edən işləri (WIP) məhdudlaşdıran və iş axınını optimallaşdıran vizual layihə idarəetmə metodudur.

Scrum – qısa iş dövrləri (“sprint”) vasitəsilə dəyəri kiçik, istifadəyə hazır inkrementlər şəklində çatdırmağa yönəlmiş iterativ çərçivədir.

Daha çoxu üçün bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Praktikada komandalar adətən birinə kor-koranə bağlanmır, hər iki yanaşmadan elementlər götürərək öz iş axınlarını qururlar. Ən effektiv yanaşma da çox vaxt budur.

Əsas məsələ metodologiyaların fərqini bilməkdən çox, prosesi komandanızın “DNT”-sinə uyğunlaşdırmaqdır. İstər kompleks proqram təminatı hazırlayın, istərsə də kreativ marketinq kampaniyası idarə edin – doğru seçim komandanın səmərəliliyini, məhsuldarlığını və məmnuniyyətini artıran seçimdir.

Kanban vs Scrum: Qısa müqayisə

Kanban və Scrum hər ikisi Agile Manifesto prinsiplərinə əsaslanır. Məqsədləri eynidir: gecikmələrlə dolu, ağır proseslərdən uzaqlaşıb çevik və sürətli çatdırılma təmin etmək.

Hər iki yanaşma aşağıdakı əsas Agile sütunlarını dəstəkləyir:

Muxtariyyət (Autonomy) – Komandaya işi necə görəcəyinə qərar vermək səlahiyyəti verir.

Şəffaflıq (Transparency) – İş görünən olur, “gizli” gecikmələr azalır.

İterativ çatdırılma – İşlək məhsul və ya deliverable-lar mümkün qədər tez istifadəçiyə təqdim edilir.

Davamlı təkmilləşmə – Proseslər daim yaxşılaşdırılır.

Fərq isə bu nəticələrə necə nail olmalarındadır.

Kanbanı davamlı axan çay kimi düşünə bilərsiniz – məqsəd işin (su kimi) mümkün qədər axıcı və sürətli hərəkət etməsidir.
Scrum isə estafet qaçışı kimidir – qısa, intensiv sprintlər nəticəsində mərhələli çatdırılma həyata keçirilir.

Kanban nədir?

Kanban (yaponca “lövhə” və ya “nişan”) ilk dəfə Toyota zavodlarında tətbiq olunub. Məqsəd sadə idi: yalnız lazım olanı, lazım olduğu vaxt və lazım olan qədər istehsal etmək.

Layihə idarəetməsində bu yanaşma “bilik işi”nə tətbiq edilərək komandaların tapşırıqları əvvəldən sona qədər daha effektiv izləməsinə imkan yaradır.

Kanban necə işləyir?

Kanbanın mərkəzində Kanban lövhəsi dayanır. Adətən mərhələlər belə olur:

- To-do

- Doing

- Done

Tapşırıqlar “kartlar” şəklində bu mərhələlər arasında hərəkət edir.

Kanban komandaya kömək edir:

1. İş axınını vizuallaşdırmaq

Görünməyən şeyi idarə etmək mümkün deyil. Hər tapşırıq lövhədə olduqda, hamı işin vəziyyətini və darboğazları görür.

2. WIP (Work in Progress) limitləri tətbiq etmək

Kanbanın əsas fərqləndirici xüsusiyyəti budur. Eyni anda görülə biləcək iş sayına limit qoyulur. Bu, diqqəti artırır və keyfiyyəti yüksəldir.

3. Axını idarə etmək

Fokus “Kim məşğuldur?” sualından “İş nə qədər sürətlə irəliləyir?” sualına keçir. Komandalar cycle time (tapşırığın tamamlanma müddəti) ölçərək prosesi optimallaşdırır.

Scrum nədir?

Scrum komandaların mürəkkəb problemləri sprintlər vasitəsilə həll etməsinə kömək edən çərçivədir.

Sprint – adətən 2 həftəlik sabit zaman intervalıdır və komanda bu müddətdə müəyyən edilmiş iş həcmini tamamlamayı öhdəsinə götürür.

Kanban axıcı çaydırsa, Scrum strukturlaşdırılmış estafet qaçışıdır.

Scrum necə işləyir?

Scrum Kanbandan daha strukturlaşdırılmışdır və müəyyən rollar, artefaktlar və mərasimlərə əsaslanır.

Əsas rollar:

Product Owner – nə edilməli olduğunu müəyyən edir

Scrum Master – komandanın effektiv işləməsinə kömək edən fasilitator

Developer-lər – işi icra edənlər

Sprint:

Sabit müddət ərzində dəyişməyən məqsəd və fokus təmin edilir.

Əsas görüşlər:

Daily Stand-up

Sprint Planning

Sprint Review

Sprint Retrospective

Backlog Refinement

Bu struktur fokus, ölçüləbilən nəticə və davamlı inkişaf təmin edir.

Kanban yoxsa Scrum? Necə seçim etməli?

Bu seçim nadir hallarda qara-ağ olur. Layihənin xarakteri, komandanın yetkinliyi və təşkilati mədəniyyət seçimə təsir edir.

Seçim çox vaxt iki faktordan asılıdır:
Nə qədər dəyişiklik idarə edirsiniz?
Nə qədər struktur ehtiyacınız var?

Kanban seçin əgər:

İşiniz çox reaktivdirsə (məsələn, support sorğuları)

Rol və struktur dəyişmədən prosesi yaxşılaşdırmaq istəyirsinizsə

Prioritetlər tez-tez dəyişirsə

Davamlı axın “böyük təqdimatdan” daha vacibdirsə

Proqram təminatı olmayan sahədə işləyirsinizsə

Scrum seçin əgər:

Kompleks məhsul hazırlayırsınızsa

Komanda struktur və sabit ritmdən faydalanırsa

Müntəzəm, planlı yeniləmələr təqdim etməlisinizsə

Fokus problemi yaşayırsınızsa və komandanı xarici müdaxilələrdən qorumaq lazımdırsa

Scrumban – ortaq yanaşma

Bir çox müasir komandalar Scrum və Kanban elementlərini birləşdirərək Scrumban istifadə edir. Bu model:

Scrum-un sprint və retrospektiv strukturunu

Kanbanın WIP limitlərini və vizual lövhəsini bir araya gətirir.

Bu yanaşma struktur və muxtariyyət arasında balans yaratmaq istəyən komandalar üçün effektiv ola bilər.

PMI-PMP təlimləri haqqında məlumat almaq üçün bu linkə keçid edə bilərsiniz

Nəticə

Kanban və Scrum arasında seçim “hansı daha yaxşıdır?” sualından çox, “hansı bizim komandaya daha uyğundur?” sualına cavabdır.

Ən effektiv komandalar öz ehtiyaclarına uyğun hibrid yanaşma quraraq həm struktur, həm də çevikliyi balanslaşdırır.

20.02.2026